Wydarzenia
[CYKL] Nykvist – Bergman | W 100. rocznicę urodzin Svena Nykvista [15–19 grudnia]
15
Grudzień
2022
Pokazy filmowe

[CYKL] Nykvist – Bergman | W 100. rocznicę urodzin Svena Nykvista [15–19 grudnia]

Zapraszamy do kina Iluzjon na przegląd twórczości jednego z najbardziej wyjątkowych reżysersko-operatorskich duetów w historii kina – Svena Nykvista oraz Ingmara Bergmana. W ramach retrospektywy z okazji 100. rocznicy urodzin Nykvista zaprezentowane zostaną wybrane filmy z bogatego dorobku artystycznego tych zafascynowanych rolą światła twórców. Oprócz dzieł dobrze znanych, takich jak Fanny i Aleksander, część filmów kino Iluzjon zaprezentuje po raz pierwszy w Polsce. W programie znalazły się rzadkie filmy reżyserowane przez samego Nykvista oraz dokumenty przybliżające kulisy powstawania filmów Bergmana. Wydarzenie stanowi unikalną okazję do odkrycia niezwykłej filmografii twórców oraz przyjrzenia się roli operowania światłem w opowiadaniu o wewnętrznych przeżyciach bohaterów.

Nykvist i Bergman współpracowali przy tak wybitnych filmach, jak Milczenie (1963), Goście wieczerzy Pańskiej (1966) i Szepty i krzyki (1972). Choć na przeglądzie w kinie Iluzjon nie zabraknie dzieł uznawanych za najciekawsze w ich twórczości (Twarzą w twarz z 1976 roku i Fanny i Alexander z 1982), to jednak skupimy się na dziełach mniej znanych i w większości niepokazywanych dotychczas w Polsce. Oparty na utworze Wolfganga Amadeusza Mozarta Czarodziejski flet (1975) uchodzi za jedną z  najbardziej interesujących prób adaptacji opery na język filmowy. Z kolei zrealizowany w koprodukcji ze Stanami Zjednoczonymi Dotyk (1971), który początkowo został bardzo chłodno przyjęty przez krytykę, należy do niedocenianych i odkrywanych współcześnie na nowo dzieł reżysera. Na przeglądzie pokazane zostaną również dwa unikatowe dokumenty Bergmana, który bardzo rzadko kręcił filmy w  tym gatunku. Fårödokument 1969 (1970) to obraz przedstawiający wyspę Fårö, która w  pewnym momencie stała się dla reżysera prawdziwą oazą spokoju. Z kolei Dokument o Fanny i Alexander (1983) jest swego rodzaju making-ofem, pozwalającym zobaczyć, jak wyglądała praca obydwu artystów nad jednym z największych arcydzieł kina.

W Iluzjonie zaprezentujemy ponadto dwa filmy wyreżyserowane przez samego Nykvista – mało znane Pojedynczo (1978), zrealizowane wespół z Bergmanowskimi aktorami: Ingrid Thulin oraz Erlandem Josephsonem, a także znakomity dramat Wół (1991) oparty na historii, którą operator usłyszał w dzieciństwie. Przegląd zakończymy pokazem dokumentu Więcej niż Bergman (2013), przedstawiającym „pielgrzymkę” takich reżyserów jak Martin Scorsese, Francis Ford Coppola, Lars von Trier, Michael Haneke czy Woody Allen na Bergmanowską wyspę Fårö. Prelekcję przed filmem wygłosi prof. Tadeusza Szczepański największy znawca kina skandynawskiego w Polsce, autor monografii Zwierciadło Bergmana.

Program

Pełna informacja o seansach w Kinie Iluzjon znajduje się na stronie kina.

 

15.12, godz. 18.00  Twarzą w twarz (reż. Ingmar Bergman, 134 min, 1976, Szwecja, Włochy)

15.12, godz. 21.00 Dokument o Fårö 1969 (reż. Ingmar Bergman, zdj. Sven Nykvist, 58 min, 1970, Szwecja)

16.12, godz. 18.00 Pojedynczo (reż. Sven Nykvist, Ingrid Thulin, , 87 min, 1978, Szwecja)

16.12, godz.20.30 Wół (reż. Sven Nykvist, 92 min, 1991, Szwecja, Norwegia, Dania)

17.12, godz. 16.00 Dotyk (reż. Ingmar Bergman, Szwecja, USA, 1971, 112 min)

17.12, godz. 18.30 Fanny i Aleksander, reż. Ingmar Bergman, 188 min, 1982, Francja, Szwecja, RFN)

18.12, godz. 17.00 Dokument o „Fanny i Aleksander” (reż. Ingmar Bergman, 110 min, 1986, Szwecja)

18.12, godz. 19:30 Czarodziejski flet (reż. Ingmar Bergman, 135 min, 1975,  Szwecja)

19.12, godz. 19.00 Więcej niż Bergman (reż. Jane Magnusson, Hynek Pallas, 107 min, 2013, Szwecja)

Opisy filmów

Twarzą w twarz, reż. Ingmar Bergman, 134 min, 1976, Szwecja, Włochy

Jedna z najciekawszych Bergmanowskich psychodram koncentruje się na postaci odnoszącej sukcesy doktor psychiatrii, która powraca do swego domu rodzinnego, gdzie – osaczona przez wspomnienia z  przeszłości – stopniowo popada w załamanie nerwowe. Niezwykłe, o wielkiej intensywności kreacje Liv Ullmann i Erlanda Josephsonna i wizyjność niczym z sennego koszmaru na długo pozostają w  pamięci widzów.

 

Fanny i Aleksander, reż. Ingmar Bergman, 188 min, 1982, Francja, Szwecja, RFN

Jedno z największych arcydzieł w historii kina. Zapowiadany przez Bergmana jako ostatni film, Fanny i  Aleksander przynosi swego rodzaju podsumowanie wątków pojawiających się we wcześniejszych obrazach reżysera. W warstwie fabularnej jest to opis życia rodzinnego w domu surowego i  purytańskiego pastora na początku XX wieku. W warstwie głębszej ukazany jest metafizyczny konflikt dobra i zła, próby poszukiwania Boga, a co za tym idzie – sensu życia. To również pogłębiona refleksja na temat roli sztuki w życiu człowieka, jej magicznej i oczyszczającej zarazem siły.

 

Czarodziejski flet, reż. Ingmar Bergman, 135 min, 1975,  Szwecja

Adaptacja słynnej opery Wolfganga Amadeusza Mozarta. Opowieść o księciu Tamino, który wraz ze swym pomocnikiem Papageno, wyrusza w podróż, by uratować Paminę z rąk Sarastra. Obraz Bergmana uchodzi powszechnie za jedną z najbardziej udanych prób przeniesienia opery na ekran. Reżyser, który w wieku 12 lat zobaczył Czarodziejski flet w Operze Królewskiej w Sztokholmie, od zawsze pragnął stworzyć własną inscenizację Mozarta. Film powstawał z myślą o telewizji, jednak w 1975 roku trafił także do dystrybucji kinowej.

 

Dotyk, reż. Ingmar Bergman, Szwecja, USA, 1971, 112 min

Jeden z najmniej znanych filmów Ingmara Bergmana. Opowieść o Szwedce – przykładnej żonie i matce – która nawiązuje romans z archeologiem pracującym nieopodal jej domu. Relacja okazuje się bardzo trudna między innymi z powodu traumatycznej przeszłości mężczyzny.

 

Dokument o Fårö 1969, reż. Ingmar Bergman, zdj. Sven Nykvist, 58 min, 1970, Szwecja

Jeden z nielicznych filmów dokumentalnych zrealizowanych przez Ingmara Bergmana. Szwedzki twórca opowiada w nim o niewielkiej wyspie Fårö, którą odkrył poszukując lokacji do filmu Jak w zwierciadle. Reżyser od początku lat 60. systematycznie przyjeżdżał na wyspę, a w 2003 zamieszkał na niej na stałe. Zrealizowany w 1969 roku dokument nie opowiada jednak o Bergmanie, ale o samej Fårö i jej mieszkańcach. Bergman przedstawia problemy Szwedów zamieszkujących surowe miejsce, które pozbawione jest udogodnień i atrakcji dostępnych na kontynencie.

 

Dokument o „Fanny i Aleksander”, reż. Ingmar Bergman, 110 min, 1986, Szwecja

Unikatowy dokument, będący rodzajem making-ofu z planu Fanny i Alexander. Film daje niepowtarzalną okazję zobaczenia Ingmara Bergmana i Svena Nykvista przy pracy. Jak słynny reżyser odnosił się do aktorów? Jak komunikował się z operatorem? Jak pracował Sven Nykvist? Dokument o  „Fanny i Alexander” to lektura obowiązkowa dla wszystkich fanów obydwu twórców.

 

Wół, reż. Sven Nykvist, 92 min, 1991, Szwecja, Norwegia, Dania

Najważniejszy film wyreżyserowany przez Svena Nykvista. Rozgrywający się w drugiej połowie XIX wieku Wół zainspirowany został autentycznymi wydarzeniami. Podczas okresu wielkiego głodu szwedzki chłop Helge Roos, aby nakarmić rodzinę, zabija wołu, który należy do bogatego hodowcy bydła. Mieszkańcy wioski są wstrząśnięci zabójstwem i zaczynają szukać winnego…

 

Pojedynczo, reż. Sven Nykvist, Ingrid Thulin, , 87 min, 1978, Szwecja

Bardzo mało znany film zrealizowany przez najbliższych współpracowników Ingmara Bergmana – Svena Nykvista, Ingrid Thulin i Erlanda Josephsona. Sytuacja wyjściowa jest klasycznie Bergmanowska. Wyemancypowana, dojrzała kobieta – malarka, która odczuwa coraz większy ciężar życiowej pustki, braku spontanicznych i autentycznych emocji, staje wobec bariery samotności i obcości. Próbuje nawiązać bliższe więzi ze swym towarzyszem dziecięcych zabaw – starym kawalerem i dziwakiem zajętym wyłącznie swymi książkami. Wspólna wyprawa do Kopenhagi wiele zmieni w życiu obojga.

 

Więcej niż Bergman, reż. Jane Magnusson, Hynek Pallas, 107 min, 2013, Szwecja

Grupa filmowców udaje się na kinofilską pielgrzymkę na Fårö, położoną na Morzu Bałtyckim wyspę, gdzie stoi dawny dom reżysera Siódmej pieczęci, obecnie pełniący funkcję muzeum. Na temat szwedzkiego mistrza, jego spuścizny i sztuki filmowej wypowiadają się artyści, którzy przyjmują pozycję gorliwych wyznawców lub próbują wcielać się w rolę obrazoburców. Szczere, zabawne i dosadne wywiady z takimi twórcami jak Lars Von Trier, Martin Scorsese, Woody Allen, Isabella Rossellini i Michael Haneke przeplatane są z nigdy wcześniej niepokazywanymi materiałami zza kulis wielu filmów szwedzkiego mistrza. Film powstał w oparciu o wcześniejszą o rok telewizyjną serię Bergmans video.

Organizatorzy i partnerzy

Organizatorzy: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Filmoteka Narodowa- Instytut Audiowizualny, Kino Iluzjon

Patronat honorowy: Ambasada Królestwa Szwecji

Partnerzy: Bergman Center, Filmweb, Kino, Ekrany, Pełna Sala

 

Ilustracja: kadr z filmu Twarzą w twarz, reż. I. Bergman