Adam Mickiewicz. Prorok | FESTIWAL MICKIEWICZA

PROROK, 17 października o godz. 18:00

Domknięciem cyklu będzie trzecie spotkanie, w którym skupimy się na autorskiej wizji historiozofii Mickiewicza, która w „Księgach narodu Polskiego” i „Prelekcjach Paryskich” przybrała postać mesjanizmu. Z zaproszonymi rozmówcami będziemy badać źródła idei politycznych Mickiewicza – w tym inspiracje i rozbieżności jego twórczości z ideami Józefa Hoene Wrońskiego, Augusta Cieszkowskiego i europejskich heglistów – oraz zastanowimy się nad oryginalnym wkładem poety w XIX-wieczną panoramę filozofii dziejów, z właściwym dla niego elementem antymaterialistycznego i antyoświeceniowego mistycyzmu. Czy mesjanizm może być traktowany jako poważna propozycja w obszarze współczesnej filozofii polityki? Do jakich wniosków prowadzi nas jego reinterpretacja w kluczu współczesnej hermeneutyki i krytyki postkolonialnej? O te, współczesne konteksty mesjanizmu, będziemy pytać naszych rozmówców.

 

➤ Tomasz Herbich – wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego. Stały współpracownik „Teologii Politycznej”, redaktor naczelny „Rocznika Historii Filozofii Polskiej”, zastępca redaktora naczelnego „Teologii Politycznej Co Tydzień”. Specjalizuje się w historii filozofii polskiej i rosyjskiej oraz teologii biblijnej.

➤ Ewa Hoffmann-Piotrowska – historyk idei, doktor habilitowana nauk humanistycznych, adiunkt w Zakładzie Literatury Romantyzmu Uniwersytetu Warszawskiego. Redaktor naczelna czasopisma „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo”.

➤ Zbigniew Kaźmierczyk – literaturoznawca, pracuje w Katedrze Historii Literatury na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Gdańskiego, kierownik Pracowni Literatury Etnogenetycznej, prezes Oddziału Gdańskiego Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza i wiceprezes Pomorskiego Towarzystwa Filozoficzno-Teologicznego.

Poezję czyta Maja Komorowska – aktorka, a także profesor sztuk teatralnych warszawskiej Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. Związana z teatrami: Lalki i Maski „Groteska”, 13. Rzędów, Laboratorium, Współczesnym i Polskim we Wrocławiu oraz Współczesnym w Warszawie.

Po dyskusji zapraszamy na film Lawa. Opowieść o „Dziadach” Adama Mickiewicza, reż. Tadeusz Konwicki, 129 min, 1989, Polska.

PATRIOTA, 12 października o godz. 18:00

Drugie spotkanie będzie skoncentrowane na ukazaniu sylwetki Adama Mickiewicza na tle burzliwych dziejów Polski w pierwszej połowie XIX wieku. Przyjrzymy się dokładnie formom jego politycznego aktywizmu – zaangażowaniu w kręgu tzw. Towiańczyków na emigracji w Paryżu, utworzeniu słynnego Legionu Polskiego w trakcie Wiosny Ludów, jak też bogatej publicystyce politycznej – i będziemy pytać o ich umiejscowienie na ideowej mapie XIX wieku. Perspektywa historyczna będzie dla nas punktem wyjścia do dyskusji na temat wpływu Mickiewicza – poety zaangażowanego – na sformułowanie trwałego elementu etosu nowoczesnej polskiej kultury.

 

➤ Dariusz Gawin – historyk idei, publicysta. Wicedyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego, szef Instytutu Starzyńskiego. Kierownik Zakładu Społeczeństwa Obywatelskiego w Instytucie Filozofii I Socjologii PAN. Zajmuje się historią polskiej myśli politycznej i społecznej, filozofią polityczną, problematyką związaną z polityką historyczną.

➤ Karol Samsel – poeta, literaturoznawca, filozof, doktor habilitowany nauk humanistycznych, adiunkt w Instytucie Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Redaktor „Zeszytów Poetyckich”, członek Związku Literatów Polskich. Zwycięzca wielu konkursów poetyckich. W 2017 nominowany do Orfeusza — Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego za tom Jonestown.

➤ Jan Sochoń – ksiądz, profesor filozofii, poeta, krytyk literacki i eseista. Wykładowca na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz w Wyższym Seminarium Duchownym w Warszawie.

Poezję czyta Dariusz Jakubowski – aktor od trzydziestu lat związany z Teatrem Studio, twórca spektakli łączących muzykę i słowo, występujący też w projektach filharmonii i orkiestr symfonicznych.

Po dyskusji zapraszamy na film Mickiewicz: Emigracja (3/4) , reż. Jan Sosiński, 49 min, 1996, Polska.

POETA, 7 października o godz. 18:00

Pierwsze spotkanie będzie dotyczyć wytyczonego przez Mickiewicza, nowego programu twórczości poetyckiej, w którym przeciwstawiał się ideałom Oświecenia – jednocześnie częściowo je inkorporując – i nawiązywał do wierzeń ludowych, gloryfikował folklor i świat duchowych i religijnych przeżyć, które zostały istotnie zdewaluowane przez nowożytny racjonalizm. W trakcie dyskusji będziemy nie tylko pytać o doniosłość dziejową nowego, romantycznego paradygmatu sztuki, który zaproponował Mickiewicz, lecz również o jego „długie trwanie” i nieoczywistą obecność w sporach o kształt polskiej i europejskiej kultury współczesnej.

 

Jacek Kopciński – historyk literatury, dramatolog i krytyk teatralny. Profesor Instytutu Badań Literackich PAN oraz Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Redaktor naczelny miesięcznika „Teatr”. W 2001 zorganizował Międzynarodowym Festiwal „Norwid Bezdomny”, którego owocem jest zredagowana przez niego książka o tym tytule.

Przemysław Dakowicz – eseista, krytyk literacki i historyk literatury, adiunkt w Katedrze Literatury Polskiej XX i XXI wieku Uniwersytetu Łódzkiego. W swoich badaniach zajmuje się recepcją twórczości romantyków oraz poezją współczesną. Laureat m.in. Nagrody Literackiej im. Franciszka Karpińskiego i Nagrody Literackiej „Skrzydła Dedala” przyznawanej przez Bibliotekę Narodową.

Andrzej Waśko – historyk literatury polskiej, profesor nauk humanistycznych, wydawca, publicysta, redaktor naczelny dwumiesięcznika „Arcana”. Autor książek, m.in.: Romantyczny sarmatyzm. Tradycja szlachecka w literaturze polskiej lat 1831-1863, Historia według poetów. Myślenie metahistoryczne w literaturze polskiej (1764-1848).

Poezję czyta Andrzej Ferenc aktor filmowy i teatralny, lektor, narrator, reżyser i wykładowca akademicki, grał w Teatrze Rozmaitości, Teatrze Dramatycznym i Teatrze Współczesnym w Warszawie, założyciel sceny w Domu Literatury w Warszawie.

Po dyskusji zapraszamy na film Adama… Tajemnice , reż. Krzysztof Magowski / Maria Nockowska, 59 min, 1998, Polska

 

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny zaprasza 30 września do Klubu Marynarki Wojennej RIWIERA na repremierę odrestaurowanego w tym roku pierwszego polskiego powojennego filmu fabularnego pt. Wielka Droga w reż. Michała Waszyńskiego z 1946 roku. Film, pełen wątków patriotycznych, pokazuje światu udział Polaków w kluczowych wydarzeniach II wojny światowej oraz ich zasługi dla jej zakończenia. Zaprezentujemy również po raz pierwszy na wielkim ekranie film fabularny Michała Waszyńskiego z 1944 r. MP. Adama i Ewy.

Podczas wydarzenia odbędzie się debata na temat rekonstrukcji, digitalizacji i cyfryzacji filmowej Uwalniamy obrazy! oraz koncert kwartetu Henryka Miśkiewicza (wejście na koncert za zaproszeniami). Pokazom towarzyszy również wystawa plenerowa Wielka Droga. Armia Andersa przygotowana w oparciu o materiały archiwalne ze zbiorów FINA. Wydana specjalnie z okazji repremiery filmu publikacja przybliża temat filmowej Wielkiej Drogi oraz postaci II Korpusu Polskiego, w tym generała Władysława Andersa.

Program

godz. 15.00 Pokaz filmu MP. Adama i Ewy, reż. Michał Waszyński, Polska, 1944

 

Pierwszy oficjalny pokaz filmu na wielkim ekranie!

Dwaj polscy żołnierze: Warszawiak Antek i Lwowiak Jóźko, spotyka ją się w tzw. MP., czyli Miejscu Postoju w Bagdadzie. Kiedyś to tu znajdował się biblijny raj – miejsce postoju Adama i Ewy. Obecnie stacjonuje tu polska armia. Antek i Jóźko opowiadają sobie o swoich wojennych losach. Narratorem w filmie jest Wojciech Wojtecki, aktor, który zdążył zadebiutować jeszcze przed wojną (drugoplanowa rola w filmie Ordynat Michorowski), a po wojnie przeniósł się do Londynu. Był związany m.in. z  Radiem Wolna Europa.

 

godz. 15.35 Debata Uwalniamy obrazy!

 

Debata na temat rekonstrukcji, digitalizacji i cyfryzacji materiałów archiwalnych Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego

 

Udział wezmą:

Robert Kaczmarek, Dyrektor FINA

Monika Piętas-Kurek, Zastępca Dyrektora ds. Zbiorów i Digitalizacji

Grzegorz Zajączkowski, Program Operacyjny Polska Cyfrowa

Prowadzenie: Magdalena Uchaniuk

 

godz. 18.30 Pokaz filmu Wielka Droga, reż. Michał Waszyński, Polska, 1946

 

Film przedstawia losy pary narzeczonych rozłączonych wojną: od oblężenia Lwowa w 1939 roku do formowania Armii Andersa w ZSRS poprzez tułaczkę w Iranie, Iraku, Palestynie i Egipcie aż po kampanię włoską. Istotnym i najbardziej wartościowym elementem filmu są autentyczne zdjęcia dokumentalne, m. in. z bitwy o Monte Cassino, w której bohater filmu – Adam zostaje ranny.

Wielka Droga to film mający już ponad 75 lat, jednak dopiero od stosunkowo niedawna znany jest polskiej publiczności. Jedyna dotychczas znana w Polsce wersja tego filmu trafiła do zbiorów Filmoteki Narodowej w 1962 roku z USA. Jednak z uwagi na niewygodne dla Rosji Sowieckiej wątki film ten przez 25 lat przeleżał na półce i nie był publicznie pokazywany. Ponieważ zawierał liczne autentyczne zapisy realizowane przez czołówkę filmową, ukazujące życie II Korpusu na całej trasie jego przemarszu, ćwiczenia oraz udział w operacjach wojskowych, z przygotowaniami do bitwy o Monte Cassino na czele, nie był traktowany jako film, lecz jako dokumentalne materiały filmowe i udostępniane były tylko jego fragmenty. Pierwsze pokazy całości, choć dostępne jedynie dla środowisk studenckich, odbyły się w latach 1988–1989 w Katowicach i we Wrocławiu. W kwietniu 1991 roku film został wyemitowany przez telewizję i był to pierwszy raz, kiedy został on w Polsce zaprezentowany szerokiej publiczności. Dopiero wtedy, po 45 latach od premiery, Wielka Droga zaistniała w świadomości widzów w kraju.

Przygotowana przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny premiera odrestaurowanego filmu Wielka Droga jest kolejnym niezwykle ważnym przedsięwzięciem zmierzającym do przywrócenia polskiej kulturze i pamięci zbiorowej dokonań polskich twórców – tym razem scenicznych i teatralnych. Jest aktem oddania należnego miejsca w polskiej kulturze artystom wojennym, a później emigracyjnym, którzy będąc również żołnierzami, dzielili z żołnierzami II Korpusu tułaczy los i niewygody warunków frontowych, a jednocześnie swoim talentem i tworzonym pięknem podtrzymywali ducha narodowego i wiarę w powrót do wolnej ojczyzny – której wielu z nich nigdy nie doczekało. Wędrówka Wielkiej Drogi do publiczności w Polsce była długa. Dzięki Filmotece Narodowej – Instytutowi Audiowizualnemu mamy dziś możliwość obcowania z wyjątkowym zabytkiem polskiej kinematografii. Podążając za bohaterami filmowymi, możemy symbolicznie przejść wraz z Armią Andersa szlak Wielkiej Drogi.

 

godz. 20.35 Koncert Henryka Miśkiewicza (obowiązują zaproszenia)

 

Podczas koncertu Henryk Miśkiewicz zastąpi w kwartecie Jana Ptaszyna Wróblewskiego. To właśnie z myślą o niebywałych umiejętnościach technicznych i muzycznych Miśkiewicza, Jan Ptaszyn Wróblewski napisał utwór Altissimonica – Koncert na saksofon improwizujący i orkiestrę symfoniczną.

Henryk Miśkiewicz to na polskiej scenie jazzowej postać wyjątkowa. Należy do wąskiego grona najwybitniejszych saksofonistów altowych, ale gra także na saksofonie sopranowym i klarnecie. Współtworzył zespoły Jazz Carriers i Sun Ship, był solistą Studia Jazzowego Polskiego Radia, do dziś jest liderem formacji Full Drive. Spośród polskich muzyków jazzowych łatwiej byłoby wymienić tych, z którymi nie grał. Koncertował na całym świecie, m.in. z Ewą Bem, Andrzejem Jagodzińskim, Jarosławem Śmietaną, Wojciechem Karolakiem i Adzikiem Sendeckim. Występował z wieloma artystami światowego formatu, takimi jak Pat Metheny, Joe Lovano czy David Murrray. Jest wielokrotnym zwycięzcą plebiscytu „Jazz Top” magazynu „Jazz Forum” w kategorii saksofonu altowego i klarnetu, a także zdobywcą trzech Fryderyków (m.in. w kategorii „Jazzowy artysta roku” i „Jazzowy muzyk roku”).

Skład zespołu:

Henryk Miśkiewicz – saksofon

Wojciech Niedziela – pianino

Michał Kapczuk – bas

Marcin Jahr – perkusja

Wstęp

Pokazy i udziały we wszystkich wydarzeniach są bezpłatne i dostępne dla każdego, poza koncertem Kwartetu Ptaszyna Wróblewskiego (obowiązują zaproszenia).

 

 

Jazz i Film po dekadach rozłąki znów zagrają̨ razem! Inauguracja nowego festiwalu poświęconego muzyce jazzowej w polskiej kinematografii już 8 i 9 października w siedzibie Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego przy ul. Wałbrzyskiej 3/5. Festiwal JAZZ W FILMIE.PL organizowany przez Fundację Popularyzacji Muzyki Jazzowej EuroJAZZ to niepowtarzalna okazja dla wszystkich miłośników jazzowej muzyki filmowej. Podczas dwudniowego festiwalu zobaczymy najciekawsze polskie filmy – od animacji i krótkich metraży, po filmowe fabuły, w których muzyka jazzowa stanowi ważną muzyczną ilustrację. Wstęp wolny!

Program

Wstęp bezpłatny, obowiązuje rejestracja poprzez formularz dostępny poniżej. Na wydarzenie godz. 12.00 obowiązuje osobna rejestracja w zalinkowanym artykule.

 

godz. 12.00 PORANEK DLA DZIECI | JAZZ W KRESKÓWKACH (OSOBNA REJESTRACJA)

 

Kaśka i Baśka i welocyped, reż. Alina Maliszewska, muz. Janusz Muniak, 1973, 10 min

Kaśka i Baśka w dyskotece, reż. Alina Maliszewska, muz. Adam Makowicz, 1974, 10 min

Kaśka i Baśka. Pyszne ciacha, reż. Alina Maliszewska, muz. Jerzy Matuszkiewicz, 1980, 10 min

Przechadzka, reż. Marek Goebel, muz. Zbigniew Namysłowski, 1976, 10 min

Miś Uszatek, reż. Lucjan Dembiński, muz. Jerzy Matuszkiewicz, 1962, 9 min

Nie drażnić lwa, reż. Tadeusz Wilkosz, muz. Jerzy Matuszkiewicz, 1960, 10 min

Ostrożność, reż. Jerzy Kotowski, muz. Jerzy Matuszkiewicz, 1957, 8 min

Przez dziurę w ścianie, reż. Alina Maliszewska, muz. Włodzimierz Nahorny, 1977, 10 min

 

godz. 17.00 DZIEŃ KOMPOZYTORSKI – WŁODZIMIERZ NAHORNY


wprowadzenie: Andrzej Winiszewski

 

Jej Portret, reż Mieczysław Waśkowski, muz. Jan Ptaszyn Wróblewski, Włodzimierz Nahorny, 1974

Film Mieczysława Waśkowskiego to jedno z najciekawszych dzieł filmowych z wykorzystaniem jazzu jako muzycznej ilustracji w historii polskiego kina, a tytułowa kompozycja Włodzimierza Nahornego to bodaj najbardziej rozpoznawalny polish standard w historii polskiej piosenki. Mimo że jako autora muzyki do filmu Jej portret wskazano Jana Ptaszyna Wróblewskiego, to jednak sam materiał muzyczno-dźwiękowy składający się na całość muzycznej ilustracji stworzony został przez W. Nahornego. Pytany o to J. Wróblewski tak odpowiadał z wrodzoną sobie swadą: Ja się do tego filmu nie przyznaję. Włodzio Nahorny jest autorem tej muzyki. Kiedy w trakcie realizacji filmu wyjeżdżał grać na statek, zwalił mi to na łeb w celu przygotowania i nagrania całości, a przecież z góry wiadomo było, jaka i czyja będzie ta muzyka. Piosenka do słów Jonasza Kofty pod tym samym tytułem stała się hitem, wykorzystanym w co najmniej ośmiu innych polskich filmach. Jednak film Waśkowskiego został niemal zapomniany.

 

Spotkanie z Włodzimierzem Nahornym

 

Nahorny Rondo, reż. Ryszard Wróblewski, muz. Włodzimierz Nahorny, 1972

Muzyczna wizytówka Włodzimierza Nahornego, multiinstrumentalisty, kompozytora i improwizatora prezentującego się tu w różnych specjalnościach (saksofon, flet, fortepian). Wszystkie były mu bardzo bliskie. Jednak życiowym wyborem stał się fortepian. Film Ryszarda Wróblewskiego rozpoczyna fortepianowa wersja największego przeboju W. Nahornego Jej portret w niemal kanonicznym brzmieniu i instrumentalnym wykonaniu z fortepianem i małym zespołem smyczkowym. Nahorny w kolejnych kadrach zmienia instrumenty, zmieniają się zespoły akompaniujące, pojawiają się nowe postaci polskich jazzmanów. I tu bezcenna wartość filmu Nahorny Rondo objawia się w pełnym blasku. Widzimy największe autorytety polskiej szkoły jazzowego saksofonu: Zbigniewa Namysłowskiego, Janusza Muniaka, Zbigniewa Seiferta i Tomasza Szukalskiego, akompaniujące soliście – Włodzimierzowi Nahornemu grającemu tu m.in. na swoim słynnym alcie. Wśród polskich jazzmanów pojawiają się na planie filmu także Tomasz Stańko, Janusz Stefański i Janusz Kozłowski.

 


godz. 19.00 PO ŚLADACH MELOMANÓW JERZEGO DUDUSIA MATUSZKIEWICZA


Wprowadzenie: Andrzej Winiszewski

 

Spotkanie z Igorem Mertynem

 

Na zawsze melomani,  reż. Rafał Mierzejewski, 2021 (PREMIERA FESTIWALOWA)

Film Rafała Mierzejewskiego wg scenariusza Igora Mertyna jest powrotem do lat 50., czasów wychodzenia polskiego jazzu z mrocznych kulturowych katakumb. Jednocześnie jest spojrzeniem na początki odradzającego się środowiska jazzowego w Polsce z dzisiejszej, współczesnej perspektywy. Bohaterowie filmu to w dużej części świadkowie tamtej dekady, muzycy, którzy często stawiali wówczas swoje pierwsze artystyczne kroki, rozpoczynali późniejsze barwne kariery (Jan Ptaszyn Wróblewski, Przemek Dyakowski, Andrzej Dąbrowski, Wojciech Karolak), ale i filmowcy, baczni obserwatorzy tamtej trudnej rzeczywistości (Janusz Majewski, Feliks Falk). Wielkim nieobecnym tego filmu jest Jerzy Duduś Matuszkiewicz (zmarł w lipcu 2021 roku), twórca Melomanów, pionier polskiego jazzu, filmowiec i kompozytor najbardziej rozpoznawalnych tematów filmowych w dziejach polskiego kina. Na zawsze Melomani to bardzo potrzebny film, który pozostanie na lata i być może dekady ważnym głosem w historii polskiej filmografii jazzowej.

Wstęp

Wstęp bezpłatny, rejestracja obowiązkowa. Formularz rejestracyjny dostępny poniżej.

 

Limit miejsc został wyczerpany.

 

 

 

Po wakacyjnej przerwie wracamy z cyklem dokumentalnym! Serdecznie zapraszamy na piąte spotkanie już 21 września o godz. 19.00 w siedzibie Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego przy ul. Wałbrzyskiej 3/5 w Warszawie. Gościem naszego spotkania będzie Wojciech Staroń – operator, reżyser, scenarzysta filmowy, twórca nagradzanych na całym świecie filmów dokumentalnych. Podczas wydarzenia pokażemy dwa filmy, które będą też dostępne na darmowej platformie VOD Ninateka.pl. W programie Między brzegami Jarosława Piskozuba oraz Syberyjska lekcja Wojciecha Staronia. Wstęp wolny!

Program

Wstęp bezpłatny, obowiązkowa rejestracja poprzez formularz udostępniony poniżej.

 

Między brzegami, reż. Jarosław Piskozub, Mikołaj Bielawski, 12 min, 2018

Mężczyzna u schyłku życia, prowadzący życie wytyczane powtarzalnym rytmem codziennych zdarzeń szykuje się do wyprawy. Film opisuje nieśpieszną egzystencję i oniryczną podróż w którą wyruszamy razem z bohaterem.

„Film Między brzegami jest małym hołdem młodego twórcy Jarosława Piskozuba dla kina tworzonego na taśmie. Z wielką starannością i cierpliwością autor podpatruje życie starego mieszkańca brzegu Wisły i z kamerą podąża za jego marzeniem o ostatnim rejsie. Czuję, że ten zdolny autor nie powiedział jeszcze ostatniego słowa i z wielką niecierpliwością czekam na jego kolejny film” – Maciej Cuske.

 

 

Syberyjska lekcja, reż. Wojciech Staroń, 58 min, 1998

Wielokrotnie nagradzany dokument o wyprawie na Syberie młodej pary, których dojrzewające uczucie możemy obserwować w filmie. Każdy z nich za pomocą innego języka opowiada o podróży, która może okazać się jedną z najważniejszych wędrówek w życiu.

Syberyjska lekcja jest dla mnie wciąż filmem zagadkowym. Utkany z fragmentów życia zarejestrowanych na taśmie filmowej, której autor nie mógł zbyt dużo zabrać ze sobą w daleką wyprawę na Syberię. Skąd wiedział co zarejestrować, a co zachować tylko w pamięci? Jaki zmysł mu podpowiadał, żeby akurat w takim a nie innym momencie ma wcisnąć przycisk kamery? To jest wielka tajemnica, której rąbek być może uda nam się uchylić podczas spotkania. To film naprawdę niezwykły, z pewnością jeden z tych, które ukształtowały moje myślenie o filmie dokumentalnym” – Maciej Cuske.

 

Wstęp

Wstęp bezpłatny, obowiązkowa rejestracja poprzez poniższy formularz.

 

Pokazy na Ninatece

Streaming spotkania będzie  dostępny na stronie ninateka.pl. Film Między brzegami będzie dostępny  od 21 września do 19 października. Syberyjska lekcja będzie dostępna w dniach 21 września – 28 września.

O cyklu

Jak żyć? Spotkanie z dokumentem. Maciej Cuske zaprasza to autorski projekt mający na celu zachęcenie miłośników kina do zgłębienia wiedzy na temat polskich filmów dokumentalnych. Przewodnikiem po świecie dokumentu jest reżyser Maciej Cuske, który co miesiąc proponuje widzom Ninateki dzieła mistrzów oraz najlepsze dokumenty ostatnich lat. Po seansach zapraszamy na spotkania z twórcami wybranych filmów dokumentalnych, które są doskonałą okazją do rozważań na temat ich pracy oraz pokonywania przeszkód i dylematów, z którymi muszą się zmagać w trakcie realizacji swoich zamierzeń artystycznych. Dodatkowo każdy film poprzedzony jest krótkometrażowym obrazem autorów młodego pokolenia, dopiero wkraczających na drogę reżyserii filmowej.

 

 

 

 

Odrestaurowany przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny film wraca na wielki ekran!

Wielka Droga, reż. Michał Waszyński, 87 min, 1946, Włochy, Polska

Film przedstawia losy pary narzeczonych rozłączonych wojną: od oblężenia Lwowa w 1939 roku do formowania Armii Andersa w ZSRS poprzez tułaczkę w Iranie, Iraku, Palestynie i Egipcie aż po kampanię włoską. Istotnym i najbardziej wartościowym elementem filmu są autentyczne zdjęcia dokumentalne, m. in. z bitwy o Monte Cassino, w której bohater filmu – Adam zostaje ranny.

Wielka Droga to film mający już ponad 75 lat, jednak dopiero od stosunkowo niedawna znany jest polskiej publiczności. Jedyna dotychczas znana w Polsce wersja tego filmu trafiła do zbiorów Filmoteki Narodowej w 1962 roku z USA. Jednak z uwagi na niewygodne dla Rosji Sowieckiej wątki film ten przez 25 lat przeleżał na półce i nie był publicznie pokazywany. Ponieważ zawierał liczne autentyczne zapisy realizowane przez czołówkę filmową, ukazujące życie II Korpusu na całej trasie jego przemarszu, ćwiczenia oraz udział w operacjach wojskowych, z przygotowaniami do bitwy o Monte Cassino na czele, nie był traktowany jako film, lecz jako dokumentalne materiały filmowe i udostępniane były tylko jego fragmenty.

Przygotowana przez Filmotekę Narodową premiera odrestaurowanego filmu Wielka Droga jest kolejnym niezwykle ważnym przedsięwzięciem zmierzającym do przywrócenia polskiej kulturze i pamięci zbiorowej dokonań polskich twórców – tym razem scenicznych i teatralnych. Jest aktem oddania należnego miejsca w polskiej kulturze artystom wojennym, a później emigracyjnym, którzy będąc również żołnierzami, dzielili z żołnierzami II Korpusu tułaczy los i niewygody warunków frontowych, a jednocześnie swoim talentem i tworzonym pięknem podtrzymywali ducha narodowego i wiarę w powrót do wolnej ojczyzny – której wielu z nich nigdy nie doczekało.

 

Wstęp

Sprzedaż akredytacji i karnetów na 47. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni została zakończona.

Premiera nowego numeru kwartalnika „Pleograf” towarzyszy organizowanemu przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny wydarzeniu „Gdańsk ’82. Festiwal, który się nie odbył”, mającemu upamiętnić polskich twórców oraz wielkie dokonania rodzimego kina, które w okresie swojego powstania nie mogły zostać należycie docenione z powodu dramatycznych wydarzeń politycznych.

Oddajemy do waszych rąk numer, którego treść pozwoli na stworzenie pełniejszego obrazu tego epizodu (lata 1981-1982) w historii kina polskiego, znaczonego co najmniej kilkunastoma wybitnymi dziełami, takimi jak: Przypadek Krzysztofa Kieślowskiego, Przesłuchanie Ryszarda Bugajskiego, Danton Andrzeja Wajdy czy Kobieta samotna Agnieszki Holland.

Filmoznawcy zgodnie podkreślają, że gdyby Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku odbył się we wrześniu 1982 roku, mógłby być jedną z najświetniejszych edycji w całej historii festiwalu. Niestety wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku brutalnie przerwało okres, który prof. Tadeusz Lubelski nazwał „genialnym sezonem” w historii kina polskiego.

Już samo sformułowanie „genialny sezon” wymusza niejako dokładniejsze zbadanie jakości polskiego kina w tamtym czasie i niesprawiedliwości dziejowej, jaka spotkała wówczas polskich filmowców. Pamiętajmy, że, choć niektóre dzieła wyprodukowane w latach 1981-1982 zostały pokazane podczas późniejszych edycji festiwalu (przede wszystkim w 1984 roku), inne na długie lata trafiły na półki, bądź też w ogóle nie znalazły się w dystrybucji kinowej.

Zapraszamy gorąco wszystkich zainteresowanych 8 września do kina Iluzjon, gdzie odbędzie się spotkanie promocyjne jesiennego numeru ,,Pleografu”.

Goście

dr hab. Krzysztof Kornacki – filmoznawca, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Gdańskiego, specjalizuje się w historii kina polskiego. Autor m.in. książek: Kino polskie wobec katolicyzmu 1945 – 1970 (nominowana do nagrody im. Bolesława Michałka), Popiół i diament Andrzeja Wajdy (nagroda „Pióro Fredry” w 2011); współredaktor tomu Poszukiwane i degradowane sacrum w kinie (2002) oraz Sacrum w kinie. Dekadę później (2013); współzałożyciel i pierwszy prezes Dyskusyjnego Klubu Filmowego Uniwersytetu Gdańskiego „Miłość blondynki”

prof. Natasza Korczarowska-Różycka – filmoznawczymi, Katedrze Filmu i Mediów Audiowizualnych Instytutu Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego

dr Paweł Jaskulski – filmoznawca, Dział Wojewódzkiej Sieci Bibliotek, członek redakcji “Pleografu”

 

Prowadzenie: dr Mikołaj Mirowski – historyk, publicysta. Redaktor naczelny kwartalnika „Pleograf”, wydawanego przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny. Naukowo zajmuje się historią ZSRR i tematyką stosunków polsko-żydowskich. Autor scenariusza programu „Pojedynki stulecia”, poświęconego najwybitniejszym polskim pisarzom XX wieku, emitowanego w 2018 roku w TVP Kultura. Od 2019 prowadzi w TVP Historia cykl  prezentujący najciekawsze spektakle Teatru TV o tematyce historycznej. Autor książki Rewolucja permanentna Lwa Trockiego (2013) i tomu rozmów Piłsudski (nie)znany

Czas i miejsce

Kino Iluzjon, 8 września, godz. 15, SALA STOLICA

 

Ilustracja: fragment plakatu do filmu Przypadek, reż. K. Kieślowski autorstwa Andrzeja Pągowskiego

Zapraszamy w dniach 3–9 września 2022 roku do kina Iluzjon na „GDAŃSK’82. Festiwal, który się nie odbył“. Zaprezentujemy filmy, które po wprowadzeniu stanu wojennego zostały wycofane z dystrybucji i odłożone na półki. Przez lata czekały na premierę lub nie doczekały się jej nigdy. W Iluzjonie pokażemy tytuły, które mogłyby tworzyć program Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w 1982 roku, m.in.: Przesłuchanie Ryszarda Bugajskiego, Przypadek Krzysztofa Kieślowskiego czy Kobietę samotną Agnieszki Holland.

Program

Pełna informacja o programie festiwalu znajduje się w osobnym artykule.

 

godz. 15.00 Promocja nowego numeru „Pleografu”. Spotkanie prowadzi Mikołaj Mirowski, redaktor naczelny pisma. Goście: Natasza Korczarowska-Różycka, Krzysztof Kornacki i Paweł Jaskulski. SALA STOLICA

 

Wstęp wolny.

 

dr Mikołaj Mirowski – historyk, publicysta. Redaktor naczelny kwartalnika „Pleograf”, wydawanego przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny. Naukowo zajmuje się historią ZSRR i tematyką stosunków polsko-żydowskich. Autor scenariusza programu „Pojedynki stulecia”, poświęconego najwybitniejszym polskim pisarzom XX wieku, emitowanego w 2018 roku w TVP Kultura. Od 2019 prowadzi w TVP Historia cykl  prezentujący najciekawsze spektakle Teatru TV o tematyce historycznej. Autor książki Rewolucja permanentna Lwa Trockiego (2013) i tomu rozmów Piłsudski (nie)znany


dr hab. Krzysztof Kornacki
– filmoznawca, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Gdańskiego, specjalizuje się w historii kina polskiego. Autor m.in. książek: Kino polskie wobec katolicyzmu 1945 – 1970 (nominowana do nagrody im. Bolesława Michałka), Popiół i diament Andrzeja Wajdy (nagroda „Pióro Fredry” w 2011); współredaktor tomu Poszukiwane i degradowane sacrum w kinie (2002) oraz Sacrum w kinie. Dekadę później (2013); współzałożyciel i pierwszy prezes Dyskusyjnego Klubu Filmowego Uniwersytetu Gdańskiego „Miłość blondynki”

 

prof. Natasza Korczarowska-Różycka – filmoznawczymi, Katedrze Filmu i Mediów Audiowizualnych Instytutu Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego

 

dr Paweł Jaskulski – filmoznawca, Dział Wojewódzkiej Sieci Bibliotek, członek redakcji “Pleografu”

 

godz. 16.00 Przypadek, reż. Krzysztof Kieślowski, 1981, 122 min, SALA STOLICA

Filozoficzny film Krzysztofa Kieślowskiego pyta o to, co decyduje o ludzkim losie. Przedstawia trzy alternatywne życiorysy młodego chłopaka zależne od tytułowego przypadku, jakim jest próba dogonienia odjeżdżającego pociągu. Witek, grany przez Bogusława Lindę, przeżywa żywoty równoległe. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że żaden nie przynosi mu pełnej satysfakcji, a jeśli bohater jest blisko niej, wydarza się nieszczęście. Film leżał na półkach przez sześć lat. Sens Przypadku i jego wymiar filozoficzny z biegiem lat nabierają innego, uniwersalnego znaczenia.

Wstęp biletowany.

 

godz. 18.00 Danton, reż. Andrzej Wajda, 1982, 136 min, SALA STOLICA

Wizja Rewolucji Francuskiej i walk w łonie jej przywódców, a zarazem obraz dyktatury i jej twórcy, Maksymiliana Robespierre’a, dziwnie podobnego do generała Jaruzelskiego. Mocna wypowiedź Andrzeja Wajdy. Fantastyczne role polskich i francuskich aktorów, przede wszystkim niezapomnianego Wojciecha Pszoniaka, Gerarda Depardieu, Anne Alvaro, Andrzeja Seweryna, Bogusława Lindy.

Wstęp biletowany.

 

godz. 20.15 „Przypadek w historii”. Rozmowę prowadzi Mateusz Werner. Wśród gości prof. Krzysztof Kornacki i Bogusława Pawelec

 

Wstęp wolny.

 

Mateusz Werner – filozof kultury, eseista, krytyk filmowy. Doktor nauk humanistycznych. W l. 1991–95 stały recenzent w telewizyjnym „Seansie Filmowym” (TVP 2), a w latach 1995–98 redaktor prowadzący tego programu, obecnie jeden z dwóch prowadzących program Sądy, przesądy – w powiększeniu. Wykładowca akademicki. W l. 2001–2010 kurator programu filmowego w Instytucie Adama Mickiewicza. Od marca 2016 do kwietnia 2017  wicedyrektor Narodowego Centrum Kultury ds. Badań i strategii kultury. Redaktor kwartalnika „Kronos“.  

 

dr hab. Krzysztof Kornacki – filmoznawca, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Gdańskiego, specjalizuje się w historii kina polskiego. Autor m.in. książek: Kino polskie wobec katolicyzmu 1945 – 1970 (nominowana do nagrody im. Bolesława Michałka), Popiół i diament Andrzeja Wajdy (nagroda „Pióro Fredry” w 2011); współredaktor tomu Poszukiwane i degradowane sacrum w kinie (2002) oraz Sacrum w kinie. Dekadę później (2013); współzałożyciel i pierwszy prezes Dyskusyjnego Klubu Filmowego Uniwersytetu Gdańskiego „Miłość blondynki”.

 

Bogusława Pawelec – aktorka filmowa i teatralna, od 1978 roku związana z łódzkim Teatrem im. Jaracza. Szerokiej publiczności znana przede wszystkim z roli Emmy Dax w Seksmisji Juliusza Machulskiego i Czuszki Olkowskiej, dziewczyny Witka w Przypadku Krzysztofa Kieślowskiego. Zagrała również w innym festiwalowym filmie – Grach i zabawach Tadeusza Junaka.

Wstęp

Wejście na seanse i niektóre wydarzenia jest biletowane. Można też nabyć karnet na cały festiwal w cenie 99 złotych.

 

Ilustracja: kadr z filmu Przypadek, reż. K. Kieślowski

Zapraszamy w dniach 3–9 września 2022 roku do kina Iluzjon na „GDAŃSK’82. Festiwal, który się nie odbył“. Zaprezentujemy filmy, które po wprowadzeniu stanu wojennego zostały wycofane z dystrybucji i odłożone na półki. Przez lata czekały na premierę lub nie doczekały się jej nigdy. W Iluzjonie pokażemy tytuły, które mogłyby tworzyć program Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w 1982 roku, m.in.: Przesłuchanie Ryszarda Bugajskiego, Przypadek Krzysztofa Kieślowskiego czy Kobietę samotną Agnieszki Holland.

Program

Pełna informacja o programie festiwalu znajduje się w osobnym artykule.

 

godz. 16.00 Wigilia ’81, reż. Leszek Wosiewicz, 54 min, 1982, Polska

 

24 grudnia 1981 roku. W dużym mieszkaniu starej kamienicy trzy kobiety różnych pokoleń – Paulina, Maria i Anna – przygotowują wigilijną kolację. Wszystkie łączy lęk o Witka, ich zaangażowanego w opozycyjną działalność wnuka, syna i męża, który po wprowadzeniu 13 grudnia stanu wojennego zniknął bez wieści. W ten trudny czas, w wigilijny wieczór pojawi się u nich nieoczekiwany gość, dając odrobinę nadziei.

Czarno-biały, paradokumentalny w formie unikatowy zapis stanu ducha – lęków, rozczarowań, apatii, niepewności, oczekiwań – polskiego społeczeństwa pierwszych dni stanu wojennego. Przywoływana przez bohaterki rodzinna historia pozwala wpisać doświadczenie roku 1981 w ciąg wcześniejszych zdarzeń i historycznych przełomów, w których uczestniczyły babka i matka. Pamięć o nich łączy kobiety, świadome, że Historia każe im grać te same role i zapewnić domowi (prze)trwanie.

Wstęp biletowany.

godz. 17.00 Niech cię odleci mara, reż. Andrzej Barański, 1982, 98 min

 

Klimatyczna opowieść o polskiej prowincji lat pięćdziesiątych jest zarazem historią o polityce, przenikającej tu m.in. za sprawą Radia Wolna Europa. Bronisław Pawlik w roli bohatera, który traci dawną pozycję społeczną, a jako prywaciarz musi borykać się z rozmaitymi szykanami:  kontrolami, wstrzymywaniem dostaw i karami nakładanymi przez władze. Andrzej Barański portretuje bohaterów we właściwym sobie stylu, tworząc najbardziej polityczną wypowiedź w swoim dorobku.

Wstęp biletowany.

 

godz. 18.50 Wielki bieg, reż. Jerzy Domaradzki, 1981, 99 min

 

Film Jerzego Domaradzkiego prezentuje przygotowania do propagandowej imprezy, organizowanej w latach 50. Wielki bieg to obraz manipulacji, dokonywanych przez jej organizatorów, ale też portret rozmaitych forteli uczestników biegu, rozgrywających swoje interesy i ambicje. „Zaplecze” imprezy odsłania też dramatyczną rzeczywistość – jeden z  biegaczy chce zwyciężyć, by wręczyć Bierutowi prośbę o ułaskawienie własnego ojca. Sportowa rywalizacja staje się walką o czyjeś życie. Zatrzymany na pięć lat przez cenzurę film poświęcony jest wielkiej manipulacji – naginaniu rzeczywistości do celów doraźnej polityki i  fasadowej propagandy. Kulisy odświętnych dekoracji skrywają kłamstwo, fałsz i  niegodziwość.

Wstęp biletowany.

 

godz. 20.30 „O polityce na rozmaite sposoby” – spotkanie prowadzi Michał Dondzik. Wśród gości Jerzy Domaradzki, Ewa Błaszczyk i Andrzej Barański

 

Wstęp wolny.

 

Michał Dondzik – filmoznawca, redaktor „Pleografu“, wydawanego przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny. Zajmuje się twórczością Grzegorza Królikiewicza i Antoniego Krauzego.

 

Jerzy Domaradzki (ur. 1943) – reżyser i scenarzysta, absolwent Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego i Wydziału Reżyserii łódzkiej Szkoły Filmowej. Reżyser spektakli telewizyjnych, filmów fabularnych i dokumentalnych. Do najbardziej znanych należą: Wielki bieg (1981) , Łuk Erosa (1987) na motywach powieści Juliusza Kadena-Bandrowskiego, Piąta pora roku (2012).

 

Ewa Błaszczyk – aktorka filmowa i teatralna. W festiwalowym filmie Wigilia’81 Leszka Wosiewicza zagrała u boku Zofii Mrozowskiej i Barbary Wrzesińskiej, wystąpiła także w Kornblumenblau tego reżysera. Laureatka Brązowych Lwów Gdańskich za główną rolę w Nadzorze Wiesława Saniewskiego (1983).

 

Andrzej Barański (ur. 1941) – reżyser, scenarzysta. Absolwent Wydziału Reżyserii Szkoły Filmowej w Łodzi. Twórca filmów fabularnych i spektakli telewizyjnych, wielu filmów krótkometrażowych, w tym animowanych. W swoich filmach podejmuje problematykę polskiej prowincji, czasem w tonie lirycznym, ale z odcieniami refleksyjnymi i filozoficznymi. Pojawiają się w nich wątki autobiograficzne.  Do jego najbardziej znanych obrazów należą:  Kobieta z prowincji (1984), Tabu (1987), Dwa księżyce (1993), Parę osób, mały czas (2005).

Wstęp

Wejście na seanse i niektóre wydarzenia jest biletowane. Można też nabyć karnet na cały festiwal w cenie 99 złotych.

 

Ilustracja: kadr z filmu Wielki bieg, reż. J. Domaradzki